HET MOTIVEREN VAN LEERLINGEN MET VERSCHILLENDE ACHTERGRONDKENMERKEN EN PRESTATIENIVEAUS
een docententraining in autonomie-ondersteuning en structuurdifferentiatie

Leerlingen zijn gemotiveerder als leraren weten hoe ze hun tegelijkertijd autonomie én structuur moeten bieden. Een korte training helpt docenten in het vmbo deze twee te combineren en zodoende motiverender les te geven. Dit blijkt uit onderzoek van de Universiteit Utrecht, het Kohnstamm Instituut en de Universiteit van Amsterdam. In het basisonderwijs lijkt de training minder effectief te zijn.

De training is ontwikkeld samen met docenten uit het basisonderwijs en voortgezet onderwijs en is gebaseerd op effectief gebleken principes vanuit de zelfdeterminatietheorie, namelijk het bieden van autonomie en structuur. Autonomie en structuur lijken op gespannen voet met elkaar te staan: leerlingen zelf keuzes laten maken en zorgen voor structuur maar ze blijken juist heel goed samen te gaan.
In de vmbo-klassen waar docenten de training hadden gevolgd (de interventiegroep), bleken de leerlingen meer intrinsiek gemotiveerd dan in de controlegroep waar de leraren geen training kregen. Ook toonden de leerlingen van getrainde docenten meer inzet, ervoeren ze meer autonomie en hadden ze een positievere relatie met de docent. Alle leerlingen profiteren van de training die hun docenten hebben gevolgd, er zijn geen verschillen tussen leerlingen met verschillende sociaal-economische of etnische herkomst. In het primair onderwijs werden deze effecten niet gevonden.

De leraren leerden tijdens de training dat drie elementen bijdragen aan de motivatie van leerlingen:

  • een leergerichte aanpak – niet focussen op cijfers, maar toetsen zien als middel om te leren;
  • autonomie – leerlingen betekenisvolle keuzes bieden, hun het gevoel geven inspraak te hebben en negatieve gevoelens erkennen (luisteren naar waarom een leerling iets niet wil doen);
  • structuur bieden die de autonomie ondersteunt – orde in de klas, samen duidelijke regels afspreken, hulp en begeleiding bij het leerproces.

Naar aanleiding van het onderzoek is een handleiding voor docenten ontwikkeld. Deze is als download beschikbaar.


Titel informatie
Corporatie

NRO, Den Haag

Auteur

Hornstra, Lisette; Weijers, Desirée; Veen, Ineke van der

Uitgave

Utrecht/Amsterdam : Universiteit Utrecht/Universiteit van Amsterdam/Kohnstamm Instituut, 2016

Collatie

45/71 p.

Annotatie

Het onderzoek werd gefinancierd door het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO).

Publicatiejaar

2016