VOORKOM UITVAL VAN STARTENDE LERAREN

Startende leerkrachten kunnen veel stress ervaren, als deze stress te groot wordt kan dit uitval als gevolg hebben. In dit artikel wordt besproken hoe de begeleiding van deze collega's kan worden verbeterd om uitval onder startende leerkrachten te verminderen. 

Volgens onderzoeker Moir doorlopen leerkrachten een aantal fasen in hun eerste jaar. Aan de start zijn ze vol enthousiasme. Overweldigd door alles wat op hen afkomt, gaan ze al snel in de overlevingsstand. Deze fase van overleven gaat vervolgens over in een fase van desillusie waarbij ze zich onzeker voelen over hun competenties. Rond de 'winterbreak' heeft de startende leerkracht tijd om op te laden en zaken op een rij te zetten en staat daardoor weer positiever in zijn professie. Tegen het einde van het schooljaar is de leerkracht in staat te reflecteren en ervaringen mee te nemen naar een nieuwe start in het volgende schooljaar. De begeleiding moet aansluiten bij de behoeften die starters in elk van deze fasen hebben: zal de behoefte in het begin vooral liggen op praktische tips ten aanzien van het contact maken met leerlingen en ouders en het klassenmanagement, na de winterbreak zal er meer ruimte zijn voor reflectie op het professioneel handelen. 

Een aantal elementen die cruciaal zijn voor een goede begeleiding zijn aandacht voor de visie van de school, extra voorbereidingstijd voor de lessen, begeleiding door een ervaren leerkracht, ruimte voor reflectie, in goede maten volgen hoe het de starter vergaat, lesobservatie en feedback aan de hand van criteria, verdieping op diverse inhoudelijke onderwerpen waar starters tegenaan kunnen lopen (zoals werkdruk of het afstemmen van de instructie op verschillende leerlingen), en het uitwisselen van ervaringen met lotgenoten. 

Naast bovenstaande algemene aspecten zijn er voor specifieke doelgroepen of specifieke schoolsituaties aanvullingen in de begeleiding nodig. Bij zij-instromers is het belangrijk in te zoomen op hun verwachtingen en  overtuigingen ten aanzien van leerlingen en lesgeven. Starters op scholen met een heterogene populatie hebben extra begeleiding nodig voor omgaan met leerlingen en ouders uit verschillende culturen.

Startende leraren verschillen in beginsituatie en begeleidingsbehoeften. Het is aan te raden samen met de starter in kaart te brengen waar specifieke behoeften liggen. Niet alleen inhoudelijk maar ook ten aanzien van de frequentie van begeleidingsmomenten. Bewuste planning van begeleiding draagt bij aan de effectiviteit. 

De schoolleider is degene die eindverantwoordelijk is voor een goede begeleiding voor startende leraren. De schoolleider dient een plan te hebben voor individuele begeleiding op school. Dit plan kan worden opgesteld in een aantal stappen:

- het maken van een bewuste keuze voor welke groep de starter komt te staan
- het einddoel van de begeleiding voor ogen hebben en het bepalen wat de vaste begeleidingsonderdelen zijn
- een heldere taakomschrijving
- een bewust gekozen begeleider
- informatie over de groep
- een compact overzicht met schoolinformatie en afspraken
- beschikbare tijd voor lesvoorbereiding en adminstratieve begeleiding
- kennismaking in een eerste teamoverleg
- het plannen van lesbezoeken
- het plannen van evaluatiemomenten
- het tijdig informeren van het team over wat er van hen wordt verwacht richting de nieuwe collega.


Titel informatie
Auteur

Kessels, Simone

Tijdschrift

Basisschoolmanagement

Uitgave

Jrg. 34 (2020), nr. 6 (augustus)

Collatie

p. 14-17

Annotatie

Met lit. opg.

Publicatiejaar

2020