THEMA: BURGERSCHAP

Reeks artikelen over burgerschap:

06 Kom uit je bubbel!
Lennart Schraa en Ronald Doornekamp
Hoe het Meander College in Zwolle systematisch en doelgericht burgerschapsonderwijs ontwerpt aan de hand van The Big Five gebaseerd op vijf burgerschapsvaardigheden: sociaal, kritisch, levensbeschouwelijk, moreel en democratisch. Er wordt beschreven hoe dit onderwijs wordt vormgegeven aan de hand van vier stappen: als eerste een 'gezicht' geven aan de vaardigheden door middel van The Big Five, als tweede het rangschikken van de vormende activiteiten langs deze lijnen, als derde het versterken van de democratische structuur op school, en als vierde de bewustwording bij de leerlingen zelf.

08 Burgerschap: in samenhang en doelgericht
Renske Valk en Irene de Kort
Irene de Kort is beleidsadviseur en projectleider Burgerschap bij de VO-raad. In dit interview wordt er besproken wat de VO-raad de komende tijd op het gebied van burgerschap doet.

12 Bestuurders over burgerschap
Dick Middelhoek
Zeven bestuurders geven weer hoe zij op hun scholen de ontwikkeling van burgerschap agenderen, stimuleren en faciliteren.

16 Over ontwikkelen van goed burgerschap en een democratisch ethos
Renske Valk en Welmoed Vlieger
Interview met Filosofie Welmoed Vlieger. Volgens haar zijn de notie van innerlijkheid, individuele ruimte om eigen opvattingen te kunnen onderzoeken en de ontwikkeling van democratische mentaliteit essentieel voor het ontwikkelen van goed burgerschap. 

18 De grondwet, de rechten van het kind en het schoolethos
Renske Valk
Volgens pedagoog Luc Stevens is het werk maken van burgerschap in het onderwijs door de overheid een indicatie is dat de school haar pedagogische opdracht is kwijtgeraakt. Het gevolg hiervan is dat burgerschap volgens hem een nogal instrumenteel karakter kent. In dit artikel legt hij deze visie uit.

20 Burgerschap in tijden van corona
Dick Geldof
Socioloog Dick Geldof over de coronacrisis als onbedoelde les in burgerschap. Verschillende burgerschapsthema's komen terug in deze crisis: verantwoordelijkheid voor elkaar, verwachtingen van de samenleving, risico nemen, verantwoordelijkheid opnemen voor de toekomst, en leren omgaan met complexiteit.

22 Het tijdloze belang van beeldgeletterdheid
Stefan Vogels
Op 10 juli 2020 opende het Nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht de tentoonstelling 'Nazipropaganda voor de de jeugd, 1933-1945'. Deze tentoonstelling vertelt het verhaal van de manipulatie van de Duitse jeugd. Een les die kan worden getrokken uit dit verleden is dat beeldgeletterdheid een belangrijke vaardigheid is. Bij elke afbeelding kunnen vier vragen worden gesteld die kunnen helpen om beeldgeletterdheid te ontwikkelen: wat zie je? Wat betekent het? Welk verhaal vertelt het? en Waar probeert het je van te overtuigen?

24 Het vermogen tot zelfstandig oordelen
Joachim Duyndam
In dit artikel wordt gefocust op een belangrijke voorwaarde voor democratisch burgerschap: het vermogen tot zelfstandig oordelen. Er wordt beschreven hoe het volgen van voorbeeldfiguren kan helpen om zelfstandig te oordelen, en hoe het vermogen tot zelfstandig oordelen leidt tot sociale weerbaarheid.

26 Niemand past in een hokje
Lucia Sint Jago en Barry Mahoney
Uit onderzoek blijkt dat leerlingen met een migratieachtergrond zich relatief vaker onveilig voelen op school en in de klas. Tijdens burgerschapsonderwijs is een veilig gevoel extra belangrijk. Voor docenten is het ontwikkelen van interculturele sensiviteit en competenties belangrijk om de veiligheid te verhogen. Lerarenopleiders moeten meer aandacht geven aan interculturele vraagstukken zodat studenten in een veilige context onderzoek kunnen doen naar hun eigen (voor)oordelen, om zo bewuster te worden wat ze uitdragen. Deze zelfreflectie is voor elke docent belangrijk.

28 Discussies via het beeldscherm?
Hessel Nieuwelink, Remmert Daas en Jip Teegelbeckers
Wetenschappelijke studies laten zien dat twee aspecten essentieel zijn voor effectief burgerschapsonderwijs: een veilig en open klasklimaat en verschillende werkvormen. Dit artikel bekijkt hoe deze aspecten in het online onderwijs naar voren komen. Zo merkten leraren op dat de thuisomgeving niet altijd een goede en veilige leeromgeving is, waardoor de online klas geen veilige plek is waar alles kan worden gezegd. Toch menen er ook leraren dat het online onderwijs wel veilig kan zijn: soms kan de fysieke afstand juist helpen, of helpt het om kleinere groepen te maken. De meeste leraren geven aan dat discussiëren via het beeldscherm niet werkt en dat er weinig interactie is. 

30 PeaceJam geeft jongeren tools om in actie te komen
Maarten Altena
PeaceJam is een internationale organisatie gericht op jongeren in onze wereld. De CED-groep is de Nederlandse partner van PeaceJam, samen worden praktische oplossingen ontwikkeld om jongeren daadwerkelijk te laten participeren in de samenleving. Dit gebeurt bijvoorbeeld met het lesprogramma Compassie in Actie wat kan helpen bij het bespreekbaar maken van maatschappelijke thema's en vaardigheden die hierbij horen.

36 Deep Democracy in het voortgezet onderwijs
Frank Weijers
Deep Democracy biedt een aantal technieken om tot een goed gesprek te komen. In dit artikel worden er drie besproken: de check-in, een drie-stappen-gespreksmodel en een check-out. Hierbij worden voorbeelden gegeven.

38 Tweeluik: Ouderbetrokkenheid en democratisch burgerschap (1)
Piet van der Ploeg en Peter de Vries
In tenminste vijf opzichten bevestigt ouderbetrokkenheid burgerschap. Maar in vier opzichten staat ouderbetrokkenheid op gespannen voet met burgerschap. Dit artikel licht de vier knelpunten doe: publieke verantwoordelijkheid, professionele autonomie, privacy van leerlingen, en gelijke kansen.

42 Kunst en erfgoed geven nieuwe kijk op grote thema’s 
Annemarie Hogervorst
Kunstgebouw en Erfgoedhuis Zuid-Holland ontwikkelde digibordlessen die docenten van verschillende vakgebieden ondersteunen en inspireren bij het behandelen van grote thema's als diversiteit, solidariteit, globalisering en vrijheid van meningsuiting, vanuit het perspectief van kunst en erfgoed. Het artikel bespreekt dit concept en verschillende voorbeelden uit de lessen.

 


Titel informatie
Auteur

Valk, Renske; Schraa, Lennart; Doornekamp, Ronald

Tijdschrift

Van twaalf tot achttien

Uitgave

Jrg. 30 (2020), nr. 7 (september)

Collatie

p. 6-43

Publicatiejaar

2020